> Học thuật > Lý Hoặc Luận > Vì sao người học Phật vẫn đọc kinh sách khác?

Vì sao người học Phật vẫn đọc kinh sách khác?

Có người hỏi: Nếu kinh Phật thật sự thâm sâu và tốt đẹp, vì sao ông không đem đạo ấy ra bàn luận với vua ở triều đình, nói với cha mẹ trong gia đình, hay thực hành trong quan hệ vợ chồng và bạn bè?

Tại sao ông vẫn còn đọc kinh truyện Nho gia và các sách của chư tử?

Chưa hiểu nguồn mà đã hỏi dòng

Mâu Tử đáp rằng câu hỏi ấy chẳng khác nào chưa hiểu nguồn của con sông mà đã vội hỏi về dòng nước chảy ra. Khi chưa nắm được gốc rễ, mọi sự truy vấn đều dễ lệch hướng.

Trong đời, có nhiều điều tự thân vốn tốt, nhưng nếu đặt sai chỗ, dùng sai thời điểm, thì không những mất đi giá trị, mà còn trở nên vô ích. Đồ tế lễ mà đem đặt nơi cửa thành thì mất đi sự trang nghiêm; cờ xí mà dựng trong miếu thờ lại thành ra lạc điệu. Áo lông chồn vốn quý, nhưng mặc giữa mùa nóng thì chỉ thêm khó chịu; vải mỏng nhẹ vốn tiện, nhưng dùng trong mùa đông thì không đủ giữ ấm. Những thứ ấy tự thân không sai, chỉ là không hợp thời, không hợp cảnh.

Cũng như vậy, học thuyết nếu không được đặt đúng môi trường thì khó phát huy tác dụng. Đem đạo của Khổng Tử mà áp vào nơi đề cao pháp trị như của Thương Ưởng, hoặc mang tư tưởng của Mạnh Tử đến giữa chốn biện luận của Tô Tần, Trương Nghi, thì không những không được trọng dụng, mà còn dễ bị chê trách. Không phải vì đạo sai, mà vì người dùng chưa biết thuận theo thời thế.

Không phải ai cũng sẵn sàng nghe đạo

Lão Tử từng nói:

“Bậc thượng sĩ nghe đạo thì chăm chỉ thực hành.
Bậc trung sĩ nghe đạo thì nửa tin nửa ngờ.
Bậc hạ sĩ nghe đạo thì cười lớn.”

Vì sợ người đời cười chê mà không hiểu, nên có lúc không tiện nói ra.

Người khát nước đâu cần phải chờ đến dòng sông lớn mới uống. Nước giếng hay nước suối cũng có thể giải khát.

Vì thế, người học đạo vẫn đọc kinh truyện và sách cổ, để mở rộng hiểu biết và tìm con đường phù hợp.

Phật giáo vào Trung Hoa từ khi nào?

Có người hỏi: Phật giáo bắt đầu được biết đến ở đất Hán từ khi nào?

Mâu Tử đáp rằng: theo truyền thuyết, vào thời Hán Minh Đế (năm 58–74 sau Công nguyên), nhà vua từng mơ thấy một vị thần nhân thân tỏa ánh sáng như mặt trời, bay vào trước điện.

Nhà vua rất ngạc nhiên và hôm sau hỏi quần thần:

“Đó là vị thần nào?”

Có người thông hiểu tên Phó Nghị tâu rằng:

“Ở xứ Thiên Trúc có một bậc giác ngộ gọi là Phật, thường bay trong hư không và thân tỏa hào quang. Có lẽ bệ hạ đã thấy vị ấy.”

Nghe vậy, nhà vua liền sai Thái Hâm, Tần Cảnh và Vương Tuân cùng nhiều người khác sang vùng Đại Nguyệt Chi để tìm hiểu Phật pháp.

Tổng cộng 18 người được cử đi thỉnh kinh.

Kinh Phật đầu tiên ở Trung Hoa

Sau chuyến đi thỉnh pháp, đoàn sứ giả mang về Kinh Tứ Thập Nhị Chương, rồi cất giữ tại Lan Đài – nơi chuyên lưu trữ sách vở của triều đình. Từ đó, Phật pháp bắt đầu có chỗ đứng rõ ràng trong đời sống văn hóa đương thời.

Ngôi chùa Phật đầu tiên được dựng lên bên ngoài cửa Tây Ung của thành Lạc Dương, đánh dấu sự hiện diện chính thức của Phật giáo trên đất Trung Hoa. Trên tường chùa, người ta vẽ cảnh xe ngựa đi quanh tháp Phật ba vòng, biểu trưng cho sự tôn kính và nghi thức nhiễu tháp. Không dừng lại ở đó, tượng Phật còn được đặt tại Nam cung, đài Thanh Lương và cửa thành Khai Dương, cho thấy sự lan tỏa dần vào không gian cung đình.

Đặc biệt, ngay cả khi xây dựng lăng Hiển Tiết, Hán Minh Đế cũng cho vẽ hình tượng Phật trên đó, như một sự ghi nhận và tôn kính đối với giáo pháp mới được du nhập.

Trong bối cảnh quốc gia ổn định, dân chúng no đủ, con người bắt đầu hướng đến đời sống tinh thần nhiều hơn. Chính vì vậy, ngày càng có nhiều người tìm hiểu và học theo Phật giáo, khiến cho ảnh hưởng của đạo này dần lan rộng trong xã hội.

Người tu hành nên nói hay nên im lặng?

Có người lại hỏi: Lão Tử từng nói:

“Người biết thì không nói, người nói thì không biết.”

Ông cũng nói rằng:

“Người giỏi nói giống như người nói lắp, người giỏi làm giống như người vụng về.”

Người quân tử còn xem lời nói nhiều hơn việc làm là điều đáng xấu hổ.

Nếu sa môn thật sự có chí cầu đạo, tại sao không ngồi yên mà tu hành, lại còn tranh luận đúng sai, bàn luận cong thẳng? Như vậy chẳng phải là làm hại đức hạnh hay sao?

Người chưa đắc đạo vẫn cần học và nói

Mâu Tử đáp rằng: nếu mùa xuân sợ mùa thu đói mà nhịn ăn từ bây giờ, hay mùa hè sợ mùa đông lạnh mà mặc áo lông cừu sớm, thì việc chuẩn bị ấy trở nên vô lý.

Lời của Lão Tử là dành cho người đã đắc đạo. Người chưa đạt đạo thì làm sao có thể giống như vậy?

Đạo lớn có khi chỉ cần một lời nói cũng khiến thiên hạ hiểu ra, chứ không phải lúc nào cũng phải im lặng.

Lão Tử còn nói:

“Khi công việc đã thành thì thân nên lui, đó là đạo của trời.”

Khi đã lui rồi thì không cần nói nữa.

Nhưng nếu chưa đạt đạo, thì vẫn cần học hỏi và trao đổi.