Tiền Thân Đức Phật Là Vua Nai – Câu Chuyện Từ Kinh Jataka
Trong kinh điển Phật giáo, Jataka (Bổn Sanh) là những câu chuyện kể về các tiền kiếp của Đức Phật trước khi Ngài thành đạo. Trong những kiếp sống ấy, Ngài thường được gọi là Bồ Tát, luôn thực hành lòng từ bi và hy sinh để cứu giúp chúng sinh.
Câu chuyện dưới đây kể về một tiền kiếp khi Đức Phật tái sinh làm vua của loài nai (Lộc vương). Qua câu chuyện này, người đọc có thể thấy rõ đức hạnh từ bi và tinh thần hy sinh cao cả của Ngài.
Hai bầy nai trong khu rừng lớn
Theo lời thuật lại của ngài Huyền Trang, tại một khu rừng rộng lớn có hai bầy nai, mỗi bầy gồm năm trăm con.
Mỗi bầy đều có một Lộc vương lãnh đạo.
- Một bầy do Bồ Tát (tiền thân của Đức Phật) làm vua.
- Bầy còn lại do Đề Bà Đạt Đa lãnh đạo.
Thời ấy, nhà vua trong vùng thường đi săn nai để lấy thịt. Việc săn bắn khiến đàn nai sống trong cảnh sợ hãi và bị giết hại rất nhiều.
Để tránh cảnh bị săn giết hỗn loạn, hai bầy nai đã nghĩ ra một cách.
Thỏa thuận với nhà vua
Hai bầy nai cùng đến trước nhà vua và đề nghị:
“Chúng tôi sẽ mỗi ngày tự nguyện dâng một con nai cho Đại vương. Như vậy Đại vương luôn có thịt tươi, còn chúng tôi không bị săn đuổi và có thể kéo dài sự sống.”
Nhà vua nghe vậy liền đồng ý với thỏa thuận này.
Từ đó, mỗi ngày sẽ có một con nai từ một trong hai bầy tự đến cung vua để chịu chết. Hai bầy thay phiên nhau theo thứ tự.
Nhờ vậy, đàn nai tránh được cảnh bị săn giết bừa bãi.
Con nai mang thai đến lượt
Một ngày nọ, trong bầy của Đề Bà Đạt Đa, đến lượt một con nai cái đang mang thai phải đi chịu chết.
Con nai đau khổ đến trước Lộc vương của mình và thưa rằng:
“Thưa Bệ hạ, tôi sẵn sàng hy sinh, nhưng đứa con trong bụng tôi vẫn chưa được sinh ra. Xin Bệ hạ cho một con nai khác đi thay hôm nay.
Khi con tôi sinh ra và lớn lên, tôi sẽ đem cả hai mẹ con đến chịu chết.”
Nhưng Lộc vương Đề Bà Đạt Đa tức giận quát:
“Ở đây có ai mà không quý mạng sống của mình? Không có chuyện đổi người!”
Con nai cái buồn bã nói:
“Nhưng thưa Bệ hạ, nếu giết tôi lúc này thì chẳng khác nào giết cả một sinh mạng chưa được sinh ra.”
Dù vậy, Đề Bà Đạt Đa vẫn không hề động lòng.
Bồ Tát quyết định hy sinh
Không còn cách nào khác, con nai cái tìm đến Lộc vương của bầy kia, tức là Bồ Tát.
Nghe xong câu chuyện, Bồ Tát nói với giọng đầy từ bi:
“Thật cao quý biết bao tình thương của một người mẹ đối với sinh mạng chưa chào đời.
Hôm nay, ta sẽ đi chịu chết thay cho ngươi.
Ta không có quyền bắt buộc một con nai khác phải gánh chịu số phận này.”
Nói xong, Lộc vương Bồ Tát tự mình đến cung vua.
Ngài đặt đầu lên bàn đá nơi hành hình và bình thản chờ người đồ tể đến giết mình.
Nhà vua cảm động
Những người đi đường nhìn thấy cảnh tượng lạ thường ấy liền truyền tai nhau:
“Vị Lộc vương này thật phi thường!”
Tin tức nhanh chóng lan khắp nơi. Dân chúng và các quan trong triều đều kéo đến xem.
Khi nghe báo tin, nhà vua ban đầu không tin.
Nhưng khi thị vệ xác nhận sự việc là thật, nhà vua liền đích thân đến hỏi Lộc vương:
“Tại sao ngươi lại đến đây chịu chết?”
Lộc vương đáp:
“Một con nai cái đang mang thai đến lượt phải chết. Tôi không nỡ để sinh mạng chưa được sinh ra phải chết oan, nên tôi đến thay cho nó.”
Lòng từ bi làm thay đổi nhà vua
Nghe xong câu chuyện, nhà vua vô cùng xúc động.
Ông thở dài và nói:
“Ta mang thân người mà không bằng một con nai.
Còn con nai này tuy mang thân thú, nhưng lại có tâm từ bi cao quý hơn con người.”
Cảm động trước tấm lòng của Lộc vương, nhà vua quyết định:
- Tha mạng cho Lộc vương
- Chấm dứt việc bắt nai mỗi ngày
- Và dành toàn bộ khu rừng làm nơi sinh sống cho loài nai
Từ đó, khu rừng ấy được gọi là Lộc Uyển (Migadāya) – nghĩa là khu rừng của loài nai.
Ý nghĩa của câu chuyện tiền thân Đức Phật
Câu chuyện trong Kinh Jataka này thể hiện rõ những đức hạnh mà Đức Phật đã tu tập qua nhiều đời:
- Lòng từ bi đối với mọi sinh linh
- Tinh thần hy sinh vì người khác
- Tôn trọng và bảo vệ sự sống
Nhờ những đức hạnh ấy, Bồ Tát đã cảm hóa được cả nhà vua và cứu sống toàn bộ đàn nai trong khu rừng.
Câu chuyện cũng nhắc nhở rằng:
Lòng từ bi chân thật có sức mạnh cảm hóa rất lớn,
có thể thay đổi cả trái tim của con người.